Vamos a estudiar las locuciones verbales. Son verbos compuestos por más de una palabra, y se conjugan de una manera especial.
A) INTRANSITIVOS (BIZI IZAN...)
Algunos, como bizi izan, son intransitivos:
Como se puede ver, el nombre del verbo permanece inalterable (BIZI), y para marcar el aspecto del verbo, es decir, si es pasado, presente o futuro, se declina el IZAN (IZANGO, IZATEN...). Por último, incluimos el auxiliar que corresponda. Como son intransitivos naiz, ginen, ziren, etc.
B) TRANSITIVOS (BEHAR IZAN, BALIO IZAN...)
Otros, como behar izan o balio izan son transitivos:
No tiene mucho misterio, se construyen prácticamente igual que los transitivos, el nombre del verbo permanece inalterable (BEHAR), y para marcar el aspecto del verbo, es decir, si es pasado, presente o futuro, se declina el IZAN (IZANGO, IZATEN...). Por último, incluimos el auxiliar que corresponda. En este caso, como son transitivos nuen, genuen, zuten, etc.
C) AHAL IZAN / EZIN IZAN
Ahal izan y ezin izan, en cambio van a funcionar como transitivos o intransitivos según el contexto. Hay que tener cuidado con el auxiliar, pero se construyen de igual manera.
• Adibidez
Podrá venir.
Etorri ahal izango da.
He podido leer el libro.
Liburua irakurri ahal izan dut.
D) NEGATIVAS
Como veis, primero ponemos ez, luego el auxiliar que corresponda, y por último, el nombre seguido de IZAN, que como sabéis, utilizaremos a modo de "percha" para expresar pasado, presente o futuro. La unidad formada por el nombre e IZAN (ikasi behar izan, bizi izan, etc). nunca se rompe.
E) TABLAS
Vamos a ver con unos ejemplos cómo se utilizan estos verbos en los diferentes tiempos:
ADITZ LOKAILUAK
| AHAL | EZIN | BEHAR | BALIO | BIZI |
|---|---|---|---|---|
| ahal naiz puedo |
ezin naiz no puedo |
behar dut necesito |
balio dut valgo |
bizi naiz vivo |
| ahal izaten naiz suelo poder |
ezin izaten naiz no suelo poder |
behar izaten dut suelo necesitar |
balio izaten dut suelo valer |
bizi izaten naiz suelo vivir |
| ahal izan naiz he podido |
ezin izan naiz no he podido |
behar izan dut he necesitado |
balio izan dut he valido |
bizi izan naiz he vivido |
| ahal nintzen podía |
ezin nintzen no podía |
behar nuen necesitaba |
balio nuen valía |
bizi nuen vivía |
| ahal izaten nintzen solía poder |
ezin izaten nintzen no solía poder |
behar izaten nuen solía necesitar |
balio izaten nuen solía valer |
bizi izaten nuen solía vivir |
| ahal izan nintzen pude |
ezin izan nintzen no pude |
behar izan nuen necesité |
balio izan nuen valí |
bizi izan nuen viví |
| ahal izango naiz podré |
ezin izango naiz no podré |
behar izango dut necesitaré |
balio izango dut valdré |
bizi izango naiz viviré |
E) ZONA DE DESCARGAS
Como siempre... te lo ponemos para llevar. Pincha en la imagen para descargarla.
