A) Pronombre + BURUA
¿Qué son las oraciones reflexivas? Aquellas en las que quien realiza la acción y quien la recibe, son la misma persona. Se construyen con pronombre + BURUA
• Adibidez
Te tienes que cuidar más (a ti mismo).
Gehiago zaindu behar duzu zeure burua.
Esta estructura, se puede declinar.
• Adibidez
Suele hablar consigo mismo.
Bere buruarekin hitz egin ohi du.
Los pronombres posesivos que acompañan a esta palabra se deben utilizar en su forma intensiva: neure, zeure, bere, geure, zeuen, eta beren. En cuanto a la palabra burua, siempre en singular.
• Adibidez
Os lo preguntáis a vosotros mismos.
Zeuen buruari galdetzen diozue.[Ondo]
• Adibidez
Suele hablar consigo mismo.
Bere buruarekin hitz egiten du.
B) IZAN
Con verbos del tipo: garbitu, dutxatu, orraztu, jantzi, apaindu, prestatu, aurkeztu... la reflexividad se expresa mediante verbo izan. Vamos a verlo con un ejemplo:
• Adibidez
Hoy me he lavado (a mí misma).
Gaur garbitu naiz.
C) DIFERENCIAS
- Se usa pronombre + BURUA en los siguientes casos: neure buruari esan nion, bere burua zuritu zuen, neure burua gorrotatzen dut, neure burua hori egitera behartu dut, bere burua hil du, neure buruari galdetzen diot, leihotik bota zenuen zeure burua, neure burua maite dut, zeuen burua salduz, bere buruaz beste egin du, e. a.
- Se usa IZAN en los siguientes casos: garbitu naiz, erre naiz, engainatzen zara, begira zaitez (babestu), orraztu naiz, e. a.
- Ejemplos en los que se admiten ambas estructuras: haserretu naiz / neure buruarekin haserretu naiz, galdu naiz, neure burua galdu dut, makurtu naiz, neure burua makurtu dut, bota naiz, neure burua bota dut, e. a.
D) EXPRESIONES
En euskera, hay algunas expresiones para expresar reflexividad. Veamos algunas:
• Berekiko
• Bere artean
• Bere golkorako
• Bere baitan
• Bere baitarako
... etab
• Adibidez
Tendré que andar con cuidado, pensé para mis adentros.
Kontuz ibili beharko dut. Pentsatu nuen neurekiko.
Y se fue hablando para sus adentros.
Eta bere golkorako hitz eginez joan zen.